الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

204

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

شيخ بهائى ( ره ) در الحديقة الهلالية مىنويسد : « زوائد الفوائد » با همين سبكى كه دارد از ابن طاوس مؤلف اقبال است نه از فرزند او و همين نظريه هم از يكى از آثار شيخ رجب نوادهء ابن داود گرفته شده و ممكن است اين اشتباه از آنجا باشد كه پدر و فرزند در اسم و كنيه و لقب ، مشتركند . مؤلف گويد : ممكن است مترجم حاضر همان فرزندى باشد كه سيد بن طاوس ، كتاب المحجة لثمرة المهجة را به خاطر او تأليف كرده و سفارش‌هاى لازم را در آن كتاب به وى نموده است و محتمل است كتاب مزبور را براى فرزند ديگرش محمد ، تأليف كرده باشد و پس از اين در شرح حال پدر بزرگوارشان ، به نام و نشان اين دو برادر اشاره خواهيم كرد . پدرشان ( مؤلف اقبال ) به اين دو برادر و دو خواهر ايشان كه حافظ حديث بوده و كتاب امالى شيخ طوسى را به خط خود استنساخ نموده‌اند ، اجازه داده است . از آنجا كه محمد را بر على مقدم داشته است هويدا مىشود كه محمد فرزند بزرگتر و على فرزند كوچكتر سيد بن طاوس بوده است . گذشته از اين سيد بن طاوس ( پدر مترجم حاضر ) در باب عمل ذيحجه از كتاب اقبال تصريح كرده است كه كتاب زوائد الفوائد از آثار خود او مىباشد و با تصريحى كه وى در آن كتاب نموده است مجالى براى نزاع باقى نخواهد ماند . ليكن اشكالى كه بر جاى ماند آن است كه عبارات زوائد الفوائد تصريح مىكند كه كتاب مزبور از تأليفات پسر است نه پدر . پس چگونه ممكن است هر دو كتاب از يك مؤلف بوده باشد تا آنجا كه بعضى سيد بن طاوس را مورد اعتراض قرار داده‌اند كه چرا در كتاب اقبال كتاب مزبور را از آثار خود نام برده است . براى رفع اعتراض چنين اظهار شده است كه جمله مزبور از ملحقات كتاب اقبال بوده است نه از اصل آن . و برخى چنين اظهار داشته‌اند همان‌طور كه الفت پدرى سبب شده تا فرزندش را مطابق عرف عرب به نام و كنيه و لقب خود اسم‌گذارى كند پدر هم طبق همان عرف كتاب خود را به اسم كتاب فرزندش موسوم كرد . پس پدر هم كتابى به نام زوائد الفوائد داشته است .